Σε τροχιά επίτευξης μιας κρίσιμης συμφωνίας για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ βρίσκονται οι εμπλεκόμενες πλευρές, με κορυφαίους αξιωματούχους από τις ΗΠΑ και το Ιράν να επιβεβαιώνουν την πρόοδο των συνομιλιών. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ εξέφρασε την εκτίμηση ότι μια συμφωνία είναι πιθανόν να οριστικοποιηθεί άμεσα, ενώ η Τεχεράνη κάνει λόγο για θετικό κλίμα στις διαβουλεύσεις που διεξάγονται με τη μεσολαβηση του Ομάν. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να δώσει προοπτική αποσυμφόρησης σε μια θαλάσσια οδό ζωτικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο energy, η οποία παραμένει σε καθεστώς έντασης και αποκλεισμού.
- Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών εκτίμησε ότι η συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί εντός της ημέρας ή την Τετάρτη.
- Το Ιράν επιδιώκει τον έλεγχο της εισερχόμενης ναυσιπλοΐας, αφήνοντας στο Ομάν την τελική έγκριση εξόδου των πλοίων.
- Η Ουάσινγκτον ξεκαθαρίζει ότι βασική προϋπόθεση παραμένει η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας χωρίς επιβολή τελών.
Οι αμερικανικές εκτιμήσεις για άμεση επίτευξη συμφωνίας
Τον τόνο των εξελίξεων έδωσε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ο οποίος σε συνέντευξή του στο CNBC δήλωσε πεπεισμένος ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται στο τελικό τους στάδιο. «Μετά τις απειλές του προέδρου Τραμπ την περασμένη εβδομάδα, βρισκόμαστε σε συνομιλίες με τους Ιρανούς και πιστεύω ότι υπάρχει πιθανότητα να έχουμε συμφωνία σήμερα ή αύριο, ώστε να ανοίξουν τα Στενά και να κινηθούμε προς μια πιο ομαλοποιημένη κατάσταση σε αυτή τη σύγκρουση», σημείωσε χαρακτηριστικά.
«Θα υπάρχει ελευθερία της ναυσιπλοΐας», υπογράμμισε ο Μπέσεντ, αποφεύγοντας να εισέλθει σε τεχνικές λεπτομέρειες, αλλά τονίζοντας ότι ήδη καταγράφεται αυξημένη κίνηση πλοίων που εξέρχονται από την περιοχή.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιβεβαίωσε ότι «έχει σημειωθεί πρόοδος σε αυτές τις συνομιλίες, αλλά δεν έχει επιτευχθεί ακόμη οριστική συμφωνία». Ο Ρούμπιο επεσήμανε ότι στόχος της Ουάσινγκτον είναι η βραχυπρόθεσμη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης των πλοίων, πριν οι διαπραγματεύσεις μεταφερθούν σε ευρύτερα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η θέση της Τεχεράνης και ο μηχανισμός του Ομάν
Από την ιρανική πλευρά, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, επιβεβαίωσε τη συνέχιση των διαβουλεύσεων με το Σουλτανάτο του Ομάν, τονίζοντας ότι οι συζητήσεις έχουν αξιολογηθεί θετικά τόσο σε τεχνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Ο Μπαγαεΐ εξήγησε ότι οι συνομιλίες επικεντρώνονται στον καθορισμό ασφαλών λωρίδων εισόδου και εξόδου, με στόχο τη διασφάλιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της εθνικής ασφάλειας.
Σύμφωνα με ανώτερη ιρανική πηγή που επικαλείται το Reuters, το σχέδιο που συζητείται προβλέπει ότι τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο θα διέρχονται από θαλάσσια διαδρομή υπό ιρανικό έλεγχο. Αντίθετα, για τα εξερχόμενα πλοία προβλέπεται διάδρομος ανάμεσα στις ακτές του Ιράν και του Ομάν, με την τελική άδεια εξόδου να χορηγείται από τις αρχές του Μουσκάτ, αφού προηγουμένως ενημερωθεί η Τεχεράνη.
«Η Τεχεράνη είναι απίθανο να αλλάξει τη θέση της», ανέφερε η ιρανική πηγή, σημειώνοντας πάντως ότι το Ιράν έχει μετακινηθεί από την αρχική του απαίτηση για πλήρη έλεγχο και στις δύο κατευθύνσεις.
Η σημασία για τις αγορές και το ευρύτερο πλαίσιο
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο πέρασμα για την παγκόσμια ναυτιλία πετρελαίου, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών αργού. Η προοπτική επαναλειτουργίας τους προκάλεσε άμεση αντίδραση στις διεθνείς αγορές energy, με τις τιμές του αμερικανικού αργού πετρελαίου να καταγράφουν πτώση περίπου 4%, υποχωρώντας κάτω από τα 77 δολάρια το βαρέλι.
Ωστόσο, παραμένουν σημεία τριβής. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ανώνυμα ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να αποδεχθούν απαιτήσεις για έγκριση διέλευσης ή καταβολή τελών από το Ιράν, επιμένοντας στην επιστροφή στο διεθνές καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Παράλληλα, διπλωματικές προσπάθειες συντονίζονται και από άλλα κράτη της περιοχής, όπως το Κατάρ και το Πακιστάν, προκειμένου να διατηρηθούν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας.
