Τα προσαρμοστικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, η συναισθηματική ανθεκτικότητα και η συστηματική ενασχόληση με δραστηριότητες που διεγείρουν τον εγκέφαλο αποτελούν τα βασικά «κλειδιά» για μια μακρά και ποιοτική ζωή. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξαν ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κάλιαρι στην Ιταλία, μελετώντας τους ηλικιωμένους της περίφημης «μπλε ζώνης» στη Σαρδηνία. Η σχετική μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Applied Positive Psychology, αποκαλύπτει ότι η διατήρηση της νοητικής εγρήγορσης και των ισχυρών κοινωνικών δεσμών επιτρέπει στους κατοίκους αυτών των περιοχών όχι μόνο να ξεπερνούν το παγκόσμιο μέσο όρο προσδόκιμου ζωής των 73,5 ετών, αλλά και να γηράσκουν με εξαιρετική ποιότητα ζωής.
- Οι κάτοικοι της «μπλε ζώνης» αφιερώνουν κατά μέσο όρο 11,3 ώρες την εβδομάδα σε νοητικά και σωματικά διεγερτικές δραστηριότητες, έναντι 6,8 ωρών των υπολοίπων.
- Στην έρευνα συμμετείχαν 125 ηλικιωμένοι ηλικίας 71 έως 101 ετών, με μέση ηλικία τα 80,1 έτη.
- Η δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες και οι αποτελεσματικές στρατηγικές διαχείρισης του άγχους συνδέθηκαν άμεσα με την ψυχολογική ευημερία.
Πώς διεξήχθη η έρευνα και τα ευρήματα για την προσωπικότητα
Για να κατανοήσουν τους παράγοντες που συμβάλλουν στη μακροζωία, οι επιστήμονες συνέκριναν 125 ηλικιωμένους, ηλικίας από 71 έως 101 ετών (με μέσο όρο ηλικίας τα 80,1 έτη), οι οποίοι ζουν στη «μπλε ζώνη» της Σαρδηνίας, με συνομήλικους τους από μια γειτονική αγροτική περιοχή. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τα δημογραφικά στοιχεία, τον τρόπο ζωής, την αντιληπτή ποιότητα ζωής και τα πέντε βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας (δεκτικότητα, εξωστρέφεια, δεκτικότητα/συμβατότητα, ευσυνειδησία και νευρωτισμό).
Τα στοιχεία έδειξαν ότι οι ηλικιωμένοι της «μπλε ζώνης» εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα δεκτικότητας σε νέες εμπειρίες, αυξημένη περιέργεια και μεγαλύτερη συναισθηματική επάρκεια σε σύγκριση με τους κατοίκους των γειτονικών περιοχών.
Παράλληλα, η μελέτη διαπίστωσε ότι ο νευρωτισμός συνδέεται αρνητικά με την ποιότητα ζωής στην ώριμη ηλικία. Ωστόσο, η υποκειμενική αίσθηση της σωματικής υγείας φάνηκε να επηρεάζεται περισσότερο από τις στρατηγικές διαχείρισης του καθημερινού άγχους παρά από τα σταθερά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας.
Ο ενεργός τρόπος ζωής και η κοινωνική ενσωμάτωση
Πέρα από τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά, η καθημερινή δραστηριότητα αποδείχθηκε καθοριστικός παράγοντας. Οι κάτοικοι της «μπλε ζώνης» αφιερώνουν σημαντικά περισσότερο χρόνο σε δραστηριότητες αναψυχής που διεγείρουν το μυαλό και το σώμα — κατά μέσο όρο 11,3 ώρες την εβδομάδα, έναντι 6,8 ωρών για όσους ζουν εκτός της ζώνης αυτής.
Αντί να προσπαθούν να ανταπεξέλθουν σε τα πάντα, οι «υπερ-ηλικιωμένοι» εστιάζουν επιλεκτικά σε δραστηριότητες που τους προσφέρουν ουσιαστική ικανοποίηση, όπως η κηπουρική, το περπάτημα και η συμμετοχή σε κοινοτικές εκδηλώσεις.
Η διατήρηση ενός ενεργού κοινωνικού ρόλου και η αίσθηση σκοπού στην καθημερινότητα ενισχύουν την ψυχική ανθεκτικότητα, ενώ οι ισχυροί οικογενειακοί και κοινωνικοί δεσμοί προσφέρουν ένα απαραίτητο δίκτυο υποστήριξης.
Τι είναι οι «μπλε ζώνες» και η ιδιαιτερότητα της Σαρδηνίας
Ως «μπλε ζώνες» ορίζονται γεωγραφικά απομονωμένες περιοχές με εξαιρετικά υψηλή συγκέντρωση ατόμων που ξεπερνούν τα 90 ή τα 100 έτη, με επιβεβαιωμένα ιστορικά αρχεία. Παρόμοιες περιοχές περιλαμβάνουν την Ικαρία στην Ελλάδα, την Οκινάουα στην Ιαπωνία και τη Νικόγια στην Κόστα Ρίκα.
Στη Σαρδηνία, η «μπλε ζώνη» εντοπίζεται στην ορεινή περιοχή Ολιάστρα, καλύπτοντας χωριά όπως το Βιλαγκράντε Στριζάιλι, η Αρτσάνα, η Μπαουνέι, η Ταλάνα, η Ουρτσουλέι και το Περντασντεφόγκου. Στην περιοχή αυτή, το ποσοστό των εκατονταετών για τη γενιά 1880-1900 ήταν πέντε φορές υψηλότερο από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη. Επιπλέον, ενώ παγκοσμίως οι γυναίκες εκατονταετείς υπερτερούν αριθμητικά, στη συγκεκριμένη περιοχή της Σαρδηνίας η αναλογία ανδρών και γυναικών που φτάνουν τα 100 έτη είναι σχεδόν ίση.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι, αν και τα ευρήματα αυτά προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις για τους μηχανισμούς της επιτυχούς γήρανσης, μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να συμπεριλάβουν μεγαλύτερα δείγματα και αντικειμενικές κλινικές μετρήσεις για την πλήρη κατανόηση του φαινομένου.
Ποιες καθημερινές συνήθειες ή δραστηριότητες πιστεύετε ότι συμβάλλουν περισσότερο στη δική σας ευεξία και μακροζωία; Μοιραστείτε τις σκέψεις σας στα σχόλια.
