Η Ιαπωνική Υπηρεσία Διαστημικής Εξερεύνησης (JAXA) ετοιμάζει την αποστολή Martian Moons eXploration (MMX), η οποία στοχεύει να μεταφέρει στη Γη τα πρώτα δείγματα από τα φεγγάρια του Άρη. Το μη επανδρωμένο σκάφος, που παρουσιάστηκε στον Τύπο την περασμένη Πέμπτη, θα εκτοξευθεί από το Διαστημικό Κέντρο Τανεγκασίμα τους επόμενους μήνες και θα παραμείνει σε τροχιά γύρω από τον κόκκινο πλανήτη για περίπου τρία χρόνια. Κύριος στόχος είναι η προσεδάφιση στον Φόβο και η συλλογή τουλάχιστον 10 γραμμαρίων υλικού, μια εξέλιξη που μπορεί να προσφέρει απαντήσεις για τη δημιουργία της ζωής στη Γη και να προετοιμάσει το έδαφος για μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές.
- Η αποστολή MMX στοχεύει στη συλλογή τουλάχιστον 10 γραμμαρίων υλικού από την επιφάνεια του Φόβου.
- Η κάψουλα επιστροφής προγραμματίζεται να προσεδαφιστεί στην Αυστραλία γύρω στο 2031.
- Στην αποστολή συμμετέχει το ρόβερ IDEFIX, το οποίο θα πραγματοποιήσει παρατηρήσεις στην επιφάνεια του δορυφόρου.
Πώς σχεδιάζεται η προσεδάφιση στον Φόβο
Το διαστημικό σκάφος MMX θα επιχειρήσει να προσεδαφιστεί στον Φόβο, ενώ παράλληλα θα μελετήσει και τον Δείμο, τον δεύτερο δορυφόρο του Άρη, χωρίς όμως να προσεδαφιστεί σε αυτόν. Στο πλαίσιο της αποστολής, το ρόβερ IDEFIX —που πήρε το όνομά του από τον σκύλο του Αστερίξ— θα αναπτυχθεί στην επιφάνεια για παρατηρήσεις. Η κάψουλα επιστροφής με τα δείγματα αναμένεται να επιστρέψει στη Γη, προσεδαφιζόμενη στην Αυστραλία γύρω στο 2031.
Η αποστολή αποτελεί προϊόν διεθνούς συνεργασίας της JAXA με το Γαλλικό Εθνικό Κέντρο Διαστημικών Μελετών (CNES), το Γερμανικό Κέντρο Αεροδιαστημικής (DLR), τη NASA και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA). Ένα από τα πιο δύσκολα τεχνικά εγχειρήματα ήταν ο σχεδιασμός των σκελών προσεδάφισης, εξαιτίας της εξαιρετικά χαμηλής βαρύτητας του Φόβου. Όπως εξήγησε ο Ακινάρι Ουεχάρα, μηχανικός της Mitsubishi Electric, τα σκέλη πρέπει να απορροφήσουν τους κραδασμούς ώστε να αποτραπεί η ανατροπή του σκάφους.
Η Ιαπωνία διαθέτει ήδη εμπειρία στη συλλογή υλικού από το διάστημα, καθώς το 2020 η αποστολή Hayabusa-2 επέστρεψε με επιτυχία 5,4 γραμμάρια βράχου και σκόνης από έναν αστεροειδή.
Η επιστημονική σημασία και η προέλευση της ζωής
Οι επιστήμονες εξετάζουν δύο κύριες θεωρίες για τη δημιουργία των δορυφόρων του Άρη: την υποθετική πρόσκρουση ενός ουράνιου σώματος στον πλανήτη ή τη σύλληψη αστεροειδών από το εξωτερικό ηλιακό σύστημα μέσω της βαρύτητας του Άρη. Η εξακρίβωση της σωστής θεωρίας αναμένεται να ρίξει φως στο πώς δημιουργήθηκαν κατοικήσιμες συνθήκες στους βραχώδεις πλανήτες του συστήματός μας (Ερμή, Αφροδίτη, Γη και Άρη).
Ο Γάλλος αστροφυσικός Πατρίκ Μισέλ, που συμμετέχει στην ομάδα του IDEFIX, σημείωσε ότι η αποστολή θα βοηθήσει στην κατανόηση των μηχανισμών που μετέφεραν νερό και οργανικές ενώσεις στο εσωτερικό ηλιακό σύστημα. Επιπλέον, η JAXA εξετάζει τη δυνατότητα αξιοποίησης του Φόβου ως «φυσικού διαστημικού σταθμού», δοκιμάζοντας τεχνολογίες που θεωρούνται απαραίτητες για μελλοντικά ταξίδια με ανθρώπινο πλήρωμα.
Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για τα δείγματα του Άρη
Η ιαπωνική πρωτοβουλία εξελίσσεται παράλληλα με άλλες διεθνείς προσπάθειες. Το ρόβερ Perseverance της NASA έχει ήδη συγκεντρώσει δείγματα από την επιφάνεια του Άρη από το 2021, ωστόσο η αποστολή επιστροφής τους έχει ουσιαστικά ακυρωθεί από τη διοίκηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, μετά από σχετική ψηφοφορία στο Κογκρέσο των ΗΠΑ τον Ιανουάριο.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει ανακοινώσει την αποστολή Tianwen-3 με στόχο την εκτόξευση γύρω στο 2028 και την επιστροφή δειγμάτων από τον Άρη στη Γη γύρω στο 2031, πιθανότατα νωρίτερα από την επιστροφή του MMX. Το 2021, το Πεκίνο είχε ήδη σημειώσει σημαντική επιτυχία προσεδαφίζοντας το ρόβερ Zhurong στον κόκκινο πλανήτη.
