Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), ο ελίτ στρατιωτικός και ιδεολογικός σχηματισμός που λειτουργεί παράλληλα με τον τακτικό στρατό του Ιράν για την προστασία του πολιτικού καθεστώτος της χώρας, αναλαμβάνει πλέον μεγαλύτερο έλεγχο του τακτικού στρατού. Με τη συμπλήρωση της προθεσμίας των 60 ημερών από την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ιρανού Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, στοιχεία αραβικών υπηρεσιών πληροφοριών αποκαλύπτουν ότι η Τεχεράνη χρησιμοποίησε το διπλωματικό αυτό παράθυρο όχι για την επίτευξη ειρήνης, αλλά για την προετοιμασία μιας ευρύτερης στρατιωτικής αναμέτρησης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
- Η Τεχεράνη χρησιμοποίησε τη 60ήμερη περίοδο του μνημονίου για να προετοιμαστεί για κλιμάκωση της σύγκρουσης.
- Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ανέλαβε αυξημένες αρμοδιότητες στον τακτικό στρατό.
- Διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης ανακοίνωσε τη μετατροπή του στρατιωτικού δόγματος από αμυντικό σε επιθετικό.
- Αραβικές υπηρεσίες πληροφοριών εντόπισαν επικοινωνίες για σχεδιαζόμενα πλήγματα σε εχθρικό έδαφος.
Η κατάρρευση της διπλωματικής συμφωνίας
Το Μνημόνιο Κατανόησης 14 σημείων, το οποίο υπεγράφη στις 17 Ιουνίου με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν στο Ισλαμαμπάντ, προέβλεπε την έναρξη συνομιλιών για οριστική ειρήνη, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ, καθώς και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Στη διπλωματική πρακτική, ένα μνημόνιο κατανόησης αποτελεί ένα πλαίσιο προθέσεων χωρίς πλήρως δεσμευτικούς νομικούς μηχανισμούς, γεγονός που στην προκειμένη περίπτωση επέτρεψε διαφορετικές ερμηνείες ως προς τον έλεγχο των θαλάσσιων περασμάτων.
Οι τριβές ξεκίνησαν αμέσως μετά την υπογραφή, με το Ιράν να εξαπολύει επιθέσεις σε πλοία που δεν ακολουθούσαν τις εγκριθείσες διαδρομές και τις ΗΠΑ να επαναλαμβάνουν τους βομβαρδισμούς. Στις 8 Ιουλίου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε το τέλος της συμφωνίας. Το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι η προθεσμία των 60 ημερών κατέστη άνευ αντικειμένου, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον για παραβίαση των όρων.
Αναδιοργάνωση των ενόπλων δυνάμεων και επιθετικό δόγμα
Σύμφωνα με αραβικές και ιρανικές πηγές, η σκληροπυρηνική ηγεσία στην Τεχεράνη θεώρησε τη συμφωνία ως τακτικό ελιγμό των ΗΠΑ και του Ισραήλ για την αποσυμπίεση της παγκόσμιας οικονομίας και την προετοιμασία μεγαλύτερης επίθεσης.
Αντί να αφοσιωθεί στις συνομιλίες, η ηγεσία του Ιράν παραχώρησε αυξημένο έλεγχο του τακτικού στρατού στο IRGC, τοποθέτησε βετεράνους του πολέμου Ιράκ-Ιράκ σε θέσεις-κλειδιά, ενίσχυσε τις επιχειρήσεις αντικατασκοπείας και επιτάχυνε την παραγωγή πυραύλων και drones. Παράλληλα, ο ταξίαρχος και ανώτερος διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, Γιαντόλα Τζαβάνι, ανακοίνωσε τη μετατροπή του στρατιωτικού δόγματος της χώρας από αμυντικό σε επιθετικό, επισημαίνοντας ότι «ο εχθρός πρέπει να αναμένει στρατηγικές εκπλήξεις».
Επέκταση των επιχειρήσεων και περιφερειακές επιπτώσεις
Οι στρατιωτικές προετοιμασίες της Τεχεράνης περιλαμβάνουν την επέκταση των επιθέσεων στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω των συμμάχων της, Χούθι, επιβαρύνοντας τις θαλάσσιες μεταφορές της Σαουδικής Αραβίας. Αραβικές υπηρεσίες πληροφοριών συνέλεξαν στοιχεία επικοινωνιών μεταξύ του Ιράν και πολιτοφυλακών στο Ιράκ και την Υεμένη, ενώ οι ΗΠΑ προειδοποίησαν γειτονικά κράτη, όπως το Κουβέιτ, για το ενδεχόμενο ιρανικών επιθετικών επιχειρήσεων σε εχθρικό έδαφος.
Αν και ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν προειδοποίησε ότι η χώρα χρειάζεται ελάφρυνση των κυρώσεων για να αποφύγει την οικονομική κατάρρευση, ισραηλινοί αξιωματούχοι σημειώνουν ότι το Ιράν αποκαθιστά τις υποδομές και τις πυραυλικές του βάσεις πολύ ταχύτερα από το αναμενόμενο.
Η εξέλιξη αυτή συνεπάγεται ότι η αβεβαιότητα στις διεθνείς ναυτιλιακές οδούς του Περσικού Κόλπου και της Ερυθράς Θάλασσας θα διατηρηθεί, επηρεάζοντας άμεσα την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και τις τιμές της ενέργειας.
