Σε τροχιά επικίνδυνης κλιμάκωσης εισέρχεται εκ νέου η μέση ανατολή μετά τη λήξη του 60ήμερου μνημονίου συναντίληψης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε ευθείες απειλές στρατιωτικής δράσης ακόμη και κατά του Ομάν, απαιτώντας την πλήρη συνθηκολόγηση της Τεχεράνης. Από την πλευρά της, η ιρανική ηγεσία προειδοποιεί ότι διαθέτει διορία «λίγων εβδομάδων» για την εφαρμογή των συμφωνηθέντων, απειλώντας με στοχευμένα στρατιωτικά πλήγματα προκειμένου να σπάσει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
- Έληξε η 60ήμερη προσωρινή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν χωρίς ενδείξεις ανανέωσης.
- Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με στρατιωτικά πλήγματα το Ομάν αν εμποδίσει τις αμερικανικές επιδιώξεις.
- Η Τεχεράνη θέτει διορία λίγων εβδομάδων πριν περάσει σε «έγκαιρη και ακριβή» στρατιωτική επίθεση.
- Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν αποκλεισμένα, επηρεάζοντας το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Η λήξη της συμφωνίας πυροδοτεί νέο κύκλο οξυμένων απειλών
Η εκπνοή της προσωρινής εκεχειρίας του Ιουνίου βρήκε τις δύο πλευρές σε πλήρη αδιαλλαξία. Σε συνέντευξή του στο Fox News, ο πρόεδρος των ΗΠΑ κάλεσε το Ιράν να «υψώσει λευκή σημαία», υποστηρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον διατηρεί τον πλήρη έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ προέβη σε μια επιθετική δήλωση κατά του Ομάν, προειδοποιώντας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα βομβαρδίσουν τη χώρα του Κόλπου εάν «σταθεί εμπόδιο» στις προσπάθειες των ΗΠΑ.
Την ίδια ώρα, υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τεχεράνη μετατοπίζει τη στρατηγική της από την άμυνα στην επίθεση, εξαιτίας της απώλειας εμπιστοσύνης στις διπλωματικές διεργασίες. Όπως τόνισε, αν οι ΗΠΑ δεν εφαρμόσουν πλήρως τις διατάξεις της συμφωνίας εντός των επόμενων εβδομάδων, το Ιράν θα προχωρήσει σε «έγκαιρη και ακριβή» στρατιωτική δράση για την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Στο επίκεντρο η ενεργειακή ασφάλεια και τα Στενά του Ορμούζ
Η κρίση εστιάζεται στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται φυσιολογικά περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Το πέρασμα παραμένει ουσιαστικά κλειστό από την Τεχεράνη μετά την έξαρση των εχθροπραξιών στα τέλη Φεβρουαρίου, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως, με οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή να απειλεί άμεσα τη διεθνή οικονομική σταθερότητα.
Η συμφωνία του Ιουνίου προέβλεπε την επαναλειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου και τη δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, έναντι της άρσης των αμερικανικών κυρώσεων και του ναυτικού αποκλεισμού. Ωστόσο, οι παράλληλες διαπραγματεύσεις που διεξάγει το Ιράν με το Ομάν για τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου ασφαλούς ναυσιπλοΐας προκάλεσαν την έντονη δυσαρέσκεια της Ουάσινγκτον. Το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών επανέλαβε ότι η κυριαρχία των Στενών ανήκει στην Τεχεράνη και η επαναλειτουργία τους εξαρτάται από την τήρηση των όρων από τις ΗΠΑ.
Δίαυλοι στο παρασκήνιο και το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης
Παρά την ορθωμένη ρητορική, ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλυψε την ύπαρξη απευθείας παρασκηνιακού διαύλου επικοινωνίας με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Ο ίδιος δήλωσε πως δεν βιάζεται να τερματίσει τη σύγκρουση, σημειώνοντας ότι οι επικείμενες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο δεν επηρεάζουν τις αποφάσεις του.
Παρά τη διακοπή των επίσημων διαπραγματεύσεων, η Ουάσινγκτον επιβεβαιώνει την ύπαρξη απευθείας παρασκηνιακού διαύλου με την ιρανική στρατιωτική ηγεσία.
Με τους μεσολαβητές να μεταφέρουν το τελεσίγραφο της Τεχεράνης στην Ουάσινγκτον, οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες. Εάν οι διπλωματικές προσπάθειες ναυαγήσουν οριστικά, η υποσχεθείσα στρατιωτική δράση του Ιράν και η ετοιμότητα των ΗΠΑ για νέα πλήγματα απειλούν να μετατρέψουν την περιφερειακή διαμάχη σε γενικευμένη σύρραξη.
Πιστεύετε ότι η διπλωματία μπορεί να αποτρέψει τη στρατιωτική σύγκρουση στα Στενά του Ορμούζ; Μοιραστείτε την άποψή σας στα σχόλια.
