Το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας επικύρωσε την Τρίτη, στη Νουούκ, τη συμφωνία ασφαλείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δανία. Η συμφωνία διευρύνει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο στρατηγικής σημασίας νησί της Αρκτικής. Το κείμενο εγκρίθηκε με 16 ψήφους υπέρ, καμία κατά και επτά αποχές. Η τριμερής συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για δύο νέες αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και για την ανάπτυξη του αντιπυραυλικού συστήματος «Golden Dome», το οποίο προωθεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Παράλληλα επαναβεβαιώνει τη δανική κυριαρχία στο νησί και το δικαίωμα των Γροιλανδών στην αυτοδιάθεση. Η επικύρωση από τη Γροιλανδία έρχεται μετά από μήνες εντάσεων, που είχαν προκαλέσει οι απειλές του Τραμπ να θέσει το νησί υπό αμερικανικό έλεγχο.
- Η συμφωνία πέρασε από το κοινοβούλιο της Γροιλανδίας με 16 ψήφους υπέρ, καμία κατά και επτά αποχές.
- Προβλέπει δύο νέες αμερικανικές βάσεις, το σύστημα «Golden Dome» και τον εκσυγχρονισμό της βάσης Pituffik.
- Το δανικό κοινοβούλιο θα εξετάσει το νομοσχέδιο σε πρώτη ανάγνωση στις 11 Νοεμβρίου και θα το ψηφίσει στις 19 Νοεμβρίου.
- Δεν απαιτείται έγκριση από τη Γερουσία των ΗΠΑ.
Τι προβλέπει η συμφωνία για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία
Τη συμφωνία υπέγραψαν τον Σεπτέμβριο ο Ντόναλντ Τραμπ, η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν και ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Είχαν προηγηθεί μήνες διαπραγματεύσεων στο παρασκήνιο.
Σύμφωνα με το Al Jazeera, το κείμενο επιτρέπει επίσης στις ΗΠΑ να «εκσυγχρονίσουν και να επεκτείνουν» τις δραστηριότητές τους στη διαστημική βάση Pituffik, μια απομακρυσμένη αμερικανική εγκατάσταση στη βορειοδυτική Γροιλανδία. Η Γροιλανδία παραμένει υπό δανικό έλεγχο. Η συμφωνία, ωστόσο, θα εξακολουθήσει να ισχύει ακόμη κι αν το νησί επιλέξει κάποια στιγμή την ανεξαρτησία.
Ήδη στην πρώτη κοινοβουλευτική συζήτηση, τον προηγούμενο μήνα, η πλειονότητα των βουλευτών είχε δείξει ότι στηρίζει τη συμφωνία.
Ο Έγκεντε μιλά για αναγκαίο βήμα, η αντιπολίτευση για χαμένα οικονομικά οφέλη
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας Μούτε Έγκεντε υπερασπίστηκε τη συμφωνία στο κοινοβούλιο, λίγο πριν από την ψηφοφορία.
«Πρέπει να αποδεχθούμε ότι η ειρήνη και η σταθερότητα δεν είναι πλέον κάτι που μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο», δήλωσε ο Έγκεντε.
Σε ανάρτησή του στο Facebook χαρακτήρισε την επικύρωση ένα ακόμη σημαντικό βήμα για το νησί. «Η πορεία μέχρι εδώ ήταν δύσκολη για εμάς ως λαό. Ωστόσο, παραμείναμε σταθεροί στις θεμελιώδεις αρχές μας, επιλέξαμε τον διάλογο και αναλάβαμε την ευθύνη για τα συμφέροντα της χώρας μας», έγραψε. «Αυτό αφορά όλους μας. Τη Γροιλανδία που αγαπάμε. Την ασφάλειά μας. Και το δικαίωμά μας να διαμορφώνουμε το δικό μας μέλλον», πρόσθεσε.
Επιφυλάξεις διατύπωσε το κόμμα Naleraq, η πιο προβεβλημένη φωνή υπέρ της ανεξαρτησίας. Ο πρόεδρός του, Πέλε Μπρόμπεργκ, αμφισβήτησε κατά τη συζήτηση την αξία της συμφωνίας για τη Γροιλανδία: «Αναζητούμε μια καλύτερη συμφωνία από την οποία να μπορούμε να επωφεληθούμε όταν γίνουμε ανεξάρτητο κράτος. Από αυτή τη συμφωνία όμως δεν προκύπτει κανένα οικονομικό όφελος».
Ο Τραμπ μιλά για «το μεγαλύτερο δώρο»
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναφέρθηκε στο θέμα σε ειδική εκπομπή του Fox News για τις ενδιάμεσες εκλογές, σύμφωνα με το Politico, όπως μεταδίδει η ρουμανική Libertatea. Παρουσίασε τη Γροιλανδία ως το σημαντικότερο γεωπολιτικό απόκτημα των ΗΠΑ.
«Θυμηθείτε, [η Ευρώπη] μόλις έδωσε στις Ηνωμένες Πολιτείες το μεγαλύτερο δώρο που έχουμε λάβει ποτέ. Ξέρετε ποιο ήταν; Η Γροιλανδία. Μόλις πήραμε τη Γροιλανδία, το ξέρετε, έτσι;», είπε ο Τραμπ.
Κατά το ίδιο δημοσίευμα, άλλος συνομιλητής στην τηλεφωνική σύνδεση διευκρίνισε ότι ο Τραμπ αναφερόταν στα στρατηγικά πλεονεκτήματα που αποφέρει η νέα συμφωνία ασφαλείας.
Η συμφωνία περνά τώρα από τη Βουλή της Δανίας
Η εκτελεστική συμφωνία θα τεθεί σε ισχύ μόλις ολοκληρωθούν οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες σε Δανία και Γροιλανδία. Το δανικό κοινοβούλιο αναμένεται να εξετάσει το νομοσχέδιο σε πρώτη ανάγνωση στις 11 Νοεμβρίου. Στις 19 Νοεμβρίου θα ακολουθήσουν η δεύτερη ανάγνωση και η ψηφοφορία στην Κοπεγχάγη. Έγκριση από τη Γερουσία των ΗΠΑ δεν απαιτείται.
Από τις απειλές του Ιανουαρίου στη συμφωνία του Σεπτεμβρίου
Τον Ιανουάριο του 2026 ο Τραμπ άρχισε να ζητά τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, όπως αναφέρει η DW. Απείλησε με χρήση στρατιωτικής βίας και με δασμούς τους Ευρωπαίους συμμάχους της χώρας του. Ο Λευκός Οίκος είχε ανακοινώσει τότε ότι ο πρόεδρος εξέταζε επιλογές για την απόκτηση του νησιού, ακόμη και με πιθανή στρατιωτική επέμβαση. Η ανακοίνωση αυτή ανησύχησε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και πυροδότησε έντονες διπλωματικές προσπάθειες για την αποκλιμάκωση. Ο Τραμπ υποστήριζε ότι η Δανία δεν έκανε αρκετά για να προστατεύσει την αυτόνομη περιοχή της από απροσδιόριστες απειλές της Κίνας και της Ρωσίας. Οι απειλές του έβλαψαν τις σχέσεις με την Κοπεγχάγη και ταρακούνησαν τους Ευρωπαίους συμμάχους του ΝΑΤΟ.
Η ένταση υποχώρησε στις 21 Ιανουαρίου. Μετά από συνάντηση του Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στο περιθώριο του φόρουμ του Νταβός, οι δύο ανακοίνωσαν την «ιδέα μιας συμφωνίας» για διευρυμένη αμερικανική αμυντική πρόσβαση στη Γροιλανδία. Από αυτήν προέκυψε αργότερα η συμφωνία του Σεπτεμβρίου. Η Δανία είχε δηλώσει επανειλημμένα πρόθυμη να συζητήσει την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, απορρίπτοντας όμως την απαίτηση να γίνει η Γροιλανδία αμερικανικό έδαφος. Επικριτές επισημαίνουν ότι η ίδια συμφωνία θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί χωρίς την αναστάτωση που προκάλεσαν οι εδαφικές και δασμολογικές απειλές.
Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, η πλειονότητα των Γροιλανδών απέρριπτε τον αμερικανικό έλεγχο. Η άρνηση του Τραμπ να αποκλείσει στρατιωτική εισβολή είχε προκαλέσει φόβο στους κατοίκους. Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, βρίσκεται ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, έχει πληθυσμό 57.000 κατοίκων και διαθέτει σημαντικό ορυκτό πλούτο.
Βάσει συμφωνίας του 1951, οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη σημαντική ελευθερία στρατιωτικής δράσης στο νησί. Μετά από χρόνια εθελοντικής μείωσης της παρουσίας τους, έχει απομείνει μόνο η διαστημική βάση Pituffik, η οποία χρησιμοποιείται για αντιπυραυλική άμυνα και επιτήρηση με ραντάρ.
