Η Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά ήταν για χρόνια στενή σύμμαχος του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Διετέλεσε υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικής Πολιτικής από το 2016 έως το 2018 και αντιπρόεδρος του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) μέχρι τον Σεπτέμβριο. Τώρα βρίσκεται προφυλακισμένη. Δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης διέταξε την κράτησή της έως τη δίκη, στο πλαίσιο της έρευνας για το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων που έχει συγκλονίσει την Τουρκία. Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο Anadolu, κατηγορείται για παραβίαση του νόμου περί κεφαλαιαγοράς και για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.
- Η πρώην υπουργός κατέθεσε για δεύτερη φορά την Πέμπτη στην Εισαγγελία Κωνσταντινούπολης και το δικαστήριο αποφάσισε την προφυλάκισή της τα ξημερώματα της επομένης.
- Η αντιπολίτευση την κατηγορεί ότι αποκόμισε 2,17 δισ. τουρκικές λίρες (43 εκατ. δολάρια) από επένδυση 163 εκατ. λιρών σε ένα από τα κεφάλαια.
- Ο σύζυγός της, Ιλίας Καγιά, αφέθηκε ελεύθερος υπό δικαστικό έλεγχο.
- Ο υπουργός Δικαιοσύνης αναφέρει ότι ερευνώνται πάνω από 430 πρόσωπα και ότι 112 έχουν συλληφθεί.
Στην Ευρώπη το όνομα της Σαγιάν Καγιά είναι γνωστό από το 2017. Ως υπουργός Οικογένειας ήθελε τότε να μιλήσει στο Ρότερνταμ για το συνταγματικό δημοψήφισμα στην Τουρκία. Οι ολλανδικές αρχές δεν της έδωσαν άδεια, αστυνομικοί σταμάτησαν το αυτοκίνητό της και την κήρυξαν «ανεπιθύμητη αλλοδαπή». Τελικά την συνόδευσαν εκτός χώρας. Το επεισόδιο προκάλεσε μεγάλη διπλωματική κρίση ανάμεσα σε Χάγη και Άγκυρα, όπως θυμίζει το ολλανδικό NOS.
Η εισαγγελία λέει ότι η πρώην υπουργός είχε μη δημόσιες πληροφορίες
Η δεύτερη ανάκριση της πρώην υπουργού διήρκεσε 2 ώρες και 15 λεπτά, σύμφωνα με το Protothema. Κατά το NOS, οι καταθέσεις του ζεύγους κράτησαν συνολικά εννέα ώρες. Ο σύζυγός της αφέθηκε ελεύθερος με υποχρέωση να εμφανίζεται τακτικά στην αστυνομία και με απαγόρευση εξόδου από τη χώρα. Υπό δικαστικό έλεγχο αφέθηκε ελεύθερος και ο πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς, Ιμπραήμ Ομέρ Γκιονούλ. Η περιουσία του ζεύγους είχε δεσμευτεί ήδη στις 29 Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με την εισαγγελία, η Σαγιάν Καγιά διέθετε μη δημόσιες πληροφορίες που μπορούσαν να επηρεάσουν την αξία των επενδύσεων. Φέρεται να αγόρασε τις μετοχές τον Απρίλιο και να τις μεταβίβασε στις 16 Σεπτεμβρίου. Αυτό έγινε μία ημέρα πριν η εποπτική αρχή αποφασίσει τη διάλυση των επίμαχων κεφαλαίων. Η ίδια είχε δηλώσει ότι αγόρασε περίπου 250.000 μετοχές της Özata Denizcilik και ο σύζυγός της περίπου 150.000.
Το ζεύγος αρνείται κάθε παρανομία. Στην πρώτη ανάκριση, στις αρχές Οκτωβρίου, η πρώην υπουργός υποστήριξε ότι πήρε μόνη της τις επενδυτικές της αποφάσεις και ότι δεν έλαβε εμπιστευτικές πληροφορίες. Σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ωστόσο, οι δύο σύζυγοι μετέφεραν μέρος των κερδών σε λογαριασμό που υπέδειξαν οι τραπεζικές εποπτικές αρχές.
Η αντιπολίτευση κατηγορεί το ζεύγος ότι εισέπραξε 2,17 δισ. τουρκικές λίρες, περίπου 43 εκατ. δολάρια ή 38,4 εκατ. ευρώ, από μια επένδυση 163 εκατ. λιρών.
Την καταγγελία διατύπωσε τον Σεπτέμβριο ο Ζεϊνέλ Εμρέ από το Νέο Κόμμα (Yeni), το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης. Η Σαγιάν Καγιά παραιτήθηκε από το αξίωμα της αντιπροέδρου του AKP στις 26 Σεπτεμβρίου.
Η κατάρρευση 131 κεφαλαίων άφησε χιλιάδες αποταμιευτές εκτεθειμένους
Το σκάνδαλο ξέσπασε τον Σεπτέμβριο. Η τουρκική επιτροπή κεφαλαιαγοράς (SPK) αποφάσισε τότε τη διάλυση 131 κεφαλαίων που διαχειρίζονταν επτά εταιρείες, αφού ορισμένοι διαχειριστές προειδοποίησαν ότι δεν μπορούν να αποπληρώσουν τους επενδυτές. Επηρεάζονται περίπου 455.000 αποταμιευτές, πολλοί από αυτούς μικροεπενδυτές. Πολλοί έχασαν τις οικονομίες τους, ενώ άλλοι κέρδισαν δεκάδες εκατομμύρια δολάρια. Τα τουρκικά μέσα συγκρίνουν την υπόθεση με πυραμιδικό σχήμα.
Μέσα σε τρία χρόνια τα κεφάλαια είχαν συγκεντρώσει περιουσιακά στοιχεία άνω των 20 δισ. δολαρίων. Οι επενδυτές προσπαθούσαν να προστατεύσουν τα χρήματά τους από την υποτίμηση της λίρας και τον υψηλό πληθωρισμό. Η κρίση έριξε τον κύριο χρηματιστηριακό δείκτη της Τουρκίας στη χειρότερη μηνιαία επίδοσή του από το 2008. Για τους πληγέντες έχει θεσπιστεί μηχανισμός αποζημίωσης. Επενδύσεις κάτω του 1 εκατ. τουρκικών λιρών, περίπου 18.000 ευρώ, επιστρέφονται, ενώ για μεγαλύτερα ποσά καταβάλλεται προς το παρόν έως 1 εκατ. λίρες.
Συνέπεια του σκανδάλου ήταν και απολύσεις στην εποπτική αρχή και στο υπουργείο Οικονομικών. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ δήλωσε στις αρχές Νοεμβρίου ότι δεν πρόκειται για απλή χρηματιστηριακή απάτη αλλά για «ευρεία εγκληματική οργάνωση».
Ο Ερντογάν υπόσχεται τιμωρία, η αντιπολίτευση ζητά παραίτηση
«Θα απαλλάξουμε τις κεφαλαιαγορές μας από αυτά τα μικρόβια», είπε ο Ερντογάν την Πέμπτη. Επιστρέφοντας από τη Νότια Κορέα σημείωσε ότι στην υπόθεση έχουν εμπλακεί «άνθρωποι από τους οποίους δεν θα το περίμενε κανείς» και πρόσθεσε ότι η δικαιοσύνη έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα.
Ο ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης Οζγκιούρ Οζέλ είχε καταγγείλει νωρίτερα ότι η πρώην υπουργός έτυχε ευνοϊκότερης μεταχείρισης σε σύγκριση με στελέχη της αντιπολίτευσης. «Αν υπάρχει νόμος σε αυτή τη χώρα, θα πρέπει να ισχύει εξίσου για όλους», είχε δηλώσει. Την Τρίτη, στη Βουλή, χαρακτήρισε τον Ερντογάν τελικό υπεύθυνο και τον κάλεσε να παραιτηθεί ή να προκηρύξει εκλογές. Υποστήριξε επίσης ότι μέλη της επιτροπής που σύστησε ο πρόεδρος για τη διαχείριση της κρίσης συνελήφθησαν στο πλαίσιο των ίδιων ερευνών. Κατονομάζοντας τον Γκιουρλέκ, είπε ότι ο Ερντογάν θα πρέπει «να κοιτάξει πιο προσεκτικά τους ανθρώπους γύρω του».
Ο φυλακισμένος πρώην δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, ο σημαντικότερος πολιτικός αντίπαλος του Ερντογάν, υποστηρίζει ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι στο σκάνδαλο ανήκουν στο περιβάλλον της κυβέρνησης.
Επικριτικές φωνές για την υπόθεση ακούστηκαν και μέσα από τη βάση του ίδιου του AKP.
